سیستم تهویه پارکینگ با جت فن

سیستم تهویه و تخلیه دود پارکینگ با جت فن

با توجه به ضوابط ملاک عمل سامانه های تهویه، تخلیه و کنترل دود که توسط سازمان آتش نشانی تهران تدوین شده است، برای محافظت از ساختمان ها در مقابل حریق نیاز به آشنایی با این مقررات و همچنین طراحی مناسب سامانه مورد نظر خواهیم داشت.

طبق الزامات، کلیه ساختمان هایی که تعداد زیرزمین های آن ها سه طبقه و بیشتر باشد و یا مساحت هر طیقه از زیرزمین های آنها بیش از 500 متر مربع باشد، بمنظور جلوگیری از گسترش حرارت، دود و محصولات ناشی از حریق باید به سامانه تهویه پارکینگ به وسیله جت فن و یا سیستم کانال کشی مجهز باشند.

بصورت کلی هدف از راه اندازي سامانه هاي تهویه پارکینگ، تخلیه و کنترل حرارت ، دود و محصولات ناشی از حریق و همچنین تهویه گازهاي سمی ناشی از کارکرد موتور خودروها و اگزوز وسایل نقلیه می باشد. جهت تخلیه گاز اگزوز خودروها و کاهش غلظت آلاینده هاي محیط، حداقل 6 مرتبه تعویض هوا در ساعت براي تمامی طبقات پارکینگ در شرایط عادي و جهت تخلیه دود و محصولات حریق ، حداقل 10 مرتبه تعویض هوا در ساعت براي یک طبقه پارکینگ باید در نظر گرفته می شود.

در پارکینگ هایی که کاربري عمومی دارند (پارکینگ هاي عمومی، تجاري و اداري) محاسبات و طراحی باید به به گونه اي باشد که در شرایط عادي نیز در صورت افزایش غلظت آلاینده ها، با فرمان حسگرگاز مونوکسید کربن، امکان افزایش ظرفیت تخلیه تا میزان مناسب براي هر طبقه وجود داشته باشد. میانگین غلظت گاز مونواکسیدکربن در پارکینگ ها تحت هیچ شرایطی نباید از 50ppm در مدت زمان 30 دقیقه، بیشتر باشد.

کلیه فن هاي تخلیه هوا و همچنین جت فن ها و تجهیزات جانبی الکتریکی و مکانیکی مرتبط با نصب فن هاي اصلی تخلیه که ممکن است در معرض حریق و گازهاي داغ ناشی از آن قرار بگیرند، باید حداقل یک ساعت در برابر حرارت 300 درجه سانتی گراد مقاومت داشته و داراي گواهینامه فنی معتبر داخلی یا بین المللی باشند. فن هاي هواي جبرانی می توانند از نوع معمولی انتخاب شوند.

در پارکینگ های بسته یا نیمه باز امکان تخلیه هوا بصورت طبیعی وجود ندارد و می بایست عملیات تزریق هوای تازه، خروج هوای آلوده و ایجاد جریان مابین این دو نقطه بصورت مکانیکی انجام شود. از آنجا که سیستم کانال کشی در پارکینگ ها همیشه بعنوان سیستمی جاگیر و به عقیده بسیاری نازیبا مطرح بوده است حتی در بسیاری از پارکینگ ها به دلیل حجم زیاد کانال­های تخلیه، طراح ناچار به افزایش ارتفاع سقف پارکینگ برای ایجاد فضای قرارگرفتن کانال ها می­شود، سیستم نوین تهویه پارکینگ با استفاده از فن­های تأمین و تخلیه هوا و با کمک جت فن­های پارکینگی، بعنوان سیستمی مناسب در تهویه پارکینگ ها مطرح شده است که با استفاده از آن علاوه بر حذف کانال­کشی تخلیه هوای پارکینگ، تهویه پارکینگ را با دقت واقع گرایانه تری انجام می دهد و تا حد زیادی صرفه جویی در مصرف برق را با خود به ارمغان می آورد. در این سیستم با حذف کامل کانا­ل کشی، فضای پارکینگ برای سایر تجهیزات باز شده و می تواند در کل این امکان را فراهم آورد تا در سطح و همچنین در طبقات امکان جاگذاری تعداد بیشتری از خودرو میسر گردد و تبعات و هزینه های مربوط به سقف کاذب در نقاط کانال کشی کاهش محسوسی می یابد.

جت فن ها در ابعاد کوچک و با صدای کم با عملکرد هماهنگ خود می توانند باعث ایجاد جریان هوا در فضای پارکینگ شده و وظیفه انتقال هوا از منبع تغذیه به منبع تخلیه را به نحو احسن به انجام برسانند.

از آنجا که سیستم تخلیه پارکینگ ها با اهداف زیر انجام می شود طراحی درست و دقیق این سیستم برای دستیابی به این اهداف از اهمیت زیادی برخوردار خواهد بود.

  1. عاری نگه داشتن مسیرهای فرار از دود
  2. کمک به نیروهای آتش نشانی با ایجاد یک مسیر بدون دود
  3. کاهش آسیب ناشی از حریق اجزای سازه در زمان حریق
  4. کاهش آسیب ناشی از دود، حرارت و گازهای سمی ناشی از حریق
  5. ایجاد تاخیر و جلوگیری از گسترش کامل حریق

در این سیستم ها ، فن های تخلیه دود (اگزاست فن) و تزریق هوای تازه (ساپلای فن) و لوازم جانبی آن (سایلنسر) قابلیت نصب در شفت ، پشت بام ، اتاق فن و … را دارا می باشند. در صورت استفاده از فن های مشترک برای طبقات مختلف با استفاده از دمپر های موتوری هوای تزریق شده و تخلیه شده به میزان تعریف شده تنظیم می گردد. بر طبق این ساز و کار جت فن ها با همگن کردن هوای پارکینگ موجب دستیابی به تهویه مناسب در کل فضای پارکینگ میشوند.

عملکرد سیستم

در پارکینگ های بسته یا نیمه باز امکان تخلیه هوا بصورت طبیعی  وجود ندارد و می بایست عملیات تزریق هوای تازه ، خروج هوای آلوده و ایجاد جریان مابین این دو نقطه بصورت مکانیکی انجام شود . در ایران روش  مرسوم جهت این امر استفاده از کانال  جهت انتقال هوای تازه و همچنین برای خروج هوای آلوده می باشد که طبعاً دارای محدودیت هائی نیز هست . مثلاً در صورت افزایش فاصله کانال ها یا منابع تغذیه با کانالهای تخلیه عملکرد سیستم شدیداً تحت تاثیر قرار خواهد گرفت و یا در بسیاری  از پارکینگ ها از رمپ مشترک بجای منبع تغذیه هوای تازه استفاده می شود که این امر در پارکینگ های  چند طبقه زیرزمینی درست به نظر نمی رسد زیرا آنچه که به طبقات پایین به عنوان هوای تازه وارد می شود در واقع هوای آلوده طبقات فوقانی است .

سیستم کانال کشی در پارکینگ ها  همیشه بعنوان سیستمی جاگیر و به عقیده بسیاری نازیبا مطرح بوده است حتی در بسیاری از پارکینگ ها به دلیل حجم زیاد کانالهای تخلیه ، طراح ناچار به افزایش ارتفاع سقف پارکینگ برای ایجاد فضای قرارگرفتن کانال ها شده است .

در سیستم تخلیه هوای پارکینگ به کمک جت فن ، کانالهای افقی کاملاً حذف شده و جت فن ها جایگزین آنها خواهند شد . این جت فن ها  در ابعاد کوچک و با صدای کم با عملکرد هماهنگ خود می توانند باعث ایجاد جریان هوا در فضای پارکینگ شده و وظیفه انتقال هوا از منبع تغذیه به منبع تخلیه را به نحو احسن به انجام برسانند .

معمولاً در پارکینگ های نیمه باز (مانند پارکینگ های طبقاتی  بالای سطح زمین که دارای مجاری عبور هوای بزرگ بر روی جداره خارجی خود می باشند ولی جریان هوا به علت وسعت زیاد سطح پارکینگ به خوبی برقرار نمی شود) پیش بینی منابعی جهت تغذیه یا تخلیه هوا مورد نیاز نیست و تنها به نصب جت فن ها در محیط پارکینگ می توان به جریان دلخواه دست یافت ولی در پارکینگ های بسته (مانند پارکینگ های طبقاتی زیرزمینی) حتماً می بایست منابعی مناسب جهت تغذیه هوای تازه و تخلیه هوای آلوده در نظر گرفت . در اکثر چنین پارکینگ هایی شفت ها به اندازه معین جهت دمش و مکش مکانیکی هوای پارکینگ در نظر گرفته می شوند که بصورت شماتیک در دیاگرام بعد نمایش داده شده اند.

هدف از راه اندازی سیستم تهویه پارکینگ ، تخلیه و کنترل حرارت ، دود و محصولات ناشی از حریق و همچنین تهویه گاز سمی ناشی از کارکرد موتور خودروها و اگزوز وسایل نقلیه می باشد.

طراحی سیستم تهویه پارکینگ بر اساس " ضوابط ملاک عمل سامانه های تهویه ، تخلیه و کنترل دود " سازمان آتش نشانی ، که خود بر اساس استاندارد BS-7346-7:2006 تدوین شده ، صورت می گیرد.

براین اساس کلیه ساختمان هایی که تعداد زیر زمین آن ها سه طبقه و بیشتر باشد و یا مساحت هر طبقه از زیر زمین آنها بیش از 500 متر مربع باشد باید به سیستم تهویه پارکینگ مجهز باشد.

امروزه سیستم نوین تهویه پارکینگ با استفاده از جت فن های پارکینگی در کشور های پیشرفته کاملا جایگزین سیستم سنتی و قدیمی کانال کشی که دارای معایب زیادی می باشد ، شده است. سیستم تهویه پارکینگ با استفاده از جت فن در کشور ما نیز روز به روز بیش تر مورد توجه قرار میگیرد .

کارکرد این سیستم بدین گونه است که با استفاده از فن های ساپلای هوای تازه را برای طبقات فراهم می کند و به کمک جت فن های پارکینگی گردش مطلوب هوا را در داخل پارکینگ ایجاد کرده و هوای آلوده را با استفاده از تراست خود به مناطق اگزاست هدایت میکند و بوسیله فن های اگزاست آن را از پارکینگ تخلیه می کند.

این سیستم در مقایسه با سیستم سنتی کانال کشی دارای مزایای زیادی می باشد. از جمله:

  • حذف کانال در نتیجه افزایش فضا و امکان کاهش ارتفاع سقف ها
  • از بین رفتن نقاط کور و تهویه نشده
  • کنترل هوشمند
  • کاهش هزینه در مدت زمان کوتاه ( زمان بازگشت سرمایه)
  • نصب و اجرای سریع تر و ساده تر
  • زیبایی و ...

مطابق مقررات آتش نشانی و بر طبق استاندارد BS ، سیستم مذکور باید دارای امکان 6 بار تعویض هوا در ساعت برای کل طبقات و 10 بار تعویض هوا در ساعت برای طبقه درگیر حادثه را دارا باشد.

 لذا طبق مقررات فن های اگزاست و جت فن های این سیستم باید دارای کلاس F300 ( قابلیت کارکرد در دمای 300 درجه سانتی گراد در مدت 2 ساعت) باشند.

این سیستم همچنین دارای سنسور های CO به جهت تشخیص آلودگی می باشد که این تجهیزات به تابلو برق متصل می شوند و بر اساس طراحی صورت گرفته وظیف تهویه پارکینگ به طور هوشمند را انجام می دهند.

همچنین تست CFD این امکان را می دهد که به یقین برسیم که تعداد و جانمایی جت فن ها و سنسورهای CO و فن ها به گونه ای است که سیستم تهویه پارکینگ به درستی عمل می کند و هیچ گونه نقطه تهویه نشده ای در پارکینگ باقی نمانده است.